नेपालले ऊर्जा क्षेत्रको इतिहासमा एक ऐतिहासिक अध्याय सुरु गर्दै पहिलोपटक अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा विद्युत् निर्यात गर्ने कार्य प्रारम्भ गरेको छ। अबदेखि नेपालले भारतको ग्रिडमार्फत बंगलादेशलाई ४० मेगावाट र भारतको बिहार राज्यलाई ८० मेगावाट विद्युत् निर्यात गर्न थालेको हो।
यो महत्त्वपूर्ण उपलब्धिले नेपालको जलविद्युत् उत्पादनको अन्तर्राष्ट्रिय स्वीकार्यता बढाएको छ र देशलाई ऊर्जा निर्यातकर्ता राष्ट्रको रूपमा चिनाउने दिशातर्फ ठूलो छलाङ मारेको छ। खासगरी बर्खाको समयमा बढी उत्पादन हुने विद्युत् अब सीमापार विक्री गरिन थालेपछि जलविद्युत् आयोजना र लगानीकर्तामा नयाँ उत्साह देखिएको छ।
नेपाल विद्युत् प्राधिकरण (NEA) ले बंगलादेशसँग २५ वर्षे विद्युत् खरिद सम्झौता (PPA) अन्तर्गत यो आपूर्ति सुरु गरेको हो। यसअघि भारतमार्फत ऊर्जा प्रवाहको समन्वयका लागि त्रिपक्षीय सहमति पनि गरिएको थियो। यो प्रवाह भारतको ४०० केभी डब्लुएसएसबी ट्रान्समिसन लाइन हुँदै बंगलादेशको पावर ग्रिडमा पुगेको छ।
ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्रीले यो पहललाई “नेपालको ऊर्जा कूटनीतिक सफलताको प्रतीक” भनेका छन्। उनले आगामी दिनमा अझै बढी मात्रामा बंगलादेश, भारत र अन्य दक्षिण एसियाली राष्ट्रहरूमा विद्युत् निर्यात गर्ने योजनामा सरकार लागेको बताएका छन्।
नेपालको जलविद्युत् परियोजनाहरू—जस्तै मध्य भोटेकोसी, माथिल्लो तामाकोसी, कालीगण्डकी, त्रिशूली र तमोर लगायतले आगामी वर्षहरूमा उत्पादन क्षमतामा उल्लेखनीय वृद्धिसँगै नेपाललाई ऊर्जा surplus राष्ट्र बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
यस कार्यले विदेशी मुद्रा आर्जन, व्यापार घाटा न्यूनीकरण तथा ऊर्जा क्षेत्रमा रोजगारी र लगानी बढाउने संभावनालाई समेत साकार तुल्याउने विश्वास गरिएको छ।
यस ऐतिहासिक कदमले नेपाललाई जलविद्युत् उत्पादन मात्र होइन, यसको व्यावसायिक उपयोगमार्फत समृद्ध राष्ट्रतर्फ डोर्याउने मार्ग प्रशस्त गरेको छ।