नेपालले बाघ संरक्षणमा ऐतिहासिक सफलता हात पारेको छ। २००९ मा जम्मा १२१ वटा मात्र रहेका बाघको संख्या अहिले ३५५ पुगेको छ र ४०० को नजिक पुगेको अनुमान गरिएको छ। बाघको संख्या दोब्बर बनाउने सन् २०१० को अन्तर्राष्ट्रिय लक्ष्यलाई नेपालले तीन गुणासम्म बढाएर उदाहरणीय सफलता हासिल गरेको हो।
संरक्षण क्षेत्रमा काम गरिरहेका विज्ञहरूका अनुसार नेपालको प्राकृतिक स्रोत र वातावरणले करिब ४०० बाघसम्म धान्न सक्ने क्षमता राख्छ। यद्यपि, यो संख्या नजिक पुग्दै गर्दा अब बाघको संरक्षणसँगै मानव–बाघ द्वन्द्व न्यूनीकरणको चुनौती थपिएको छ।
पछिल्लो तीन वर्षमा मात्रै ६२ जनाले बाघको आक्रमणमा ज्यान गुमाएका छन्। बाघ संरक्षण क्षेत्रको नजिकै रहेका समुदायमा यो एक ठूलो चुनौतीको रूपमा देखा परेको छ। वन क्षेत्रमा निर्भरता, पिँडिको अभाव, र मानव बस्तीको विस्तारले द्वन्द्व झनै बढाइरहेको छ।
सह-अस्तित्व कायम गर्न समुदायमा सचेतना अभिवृद्धि, वैकल्पिक जीविकोपार्जनको व्यवस्था, वनभित्र प्रवेश नियन्त्रण, क्षतिपूर्ति प्रणाली सुदृढीकरण, र आवास व्यवस्थापनमा सुधार आवश्यक भएको conservation विशेषज्ञहरूले बताउँदै आएका छन्।
सरकारले पनि बाघ संरक्षणको सफलता मात्र नभई दीर्घकालीन व्यवस्थापन र मानव–वन्यजन्तु सम्बन्धमा सन्तुलन कायम राख्ने रणनीति निर्माण गर्ने तयारी गरिरहेको जनाएको छ।
बाघ संरक्षणले नेपाललाई अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रमा पहिचान दिलाएको छ। तर अबको चुनौती भनेको यो सफलता दिगो बनाउनेतर्फ केन्द्रित हुनु हो। संरक्षण र सहअस्तित्वको सन्तुलन नै नेपालको आगामी वन्यजन्तु नीति र स्थानीय विकासको आधार बन्नेछ।