राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयको पछिल्लो प्रतिवेदनअनुसार, नेपालमा गर्भावस्था र सुत्केरी अवस्थामा महिलाहरूले भोग्ने मानसिक स्वास्थ्य समस्याहरू दिनप्रतिदिन गम्भीर बन्दै गइरहेका छन्। यस्तो अवस्थामा मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी समस्या आमाको मृत्युको दोस्रो प्रमुख कारण बनेको देखिन्छ।
प्रतिवेदनअनुसार, सुत्केरी अवस्थामा हुने आमाहरूको करिब ६ प्रतिशत मृत्यु आत्महत्याका कारण हुने गरेको उल्लेख गरिएको छ। यस्तै, गर्भवती र सुत्केरी महिलाहरूको झण्डै २० प्रतिशतले गहिरो मानसिक तनाव तथा मानसिक रोगको सामना गरिरहेका छन्, जुन अवस्था परिवारको सहयोग, सामाजिक समझदारी र चिकित्सकीय पहुँचको अभावका कारण झन जटिल बन्ने गरेको छ।
महिलाको प्रजनन स्वास्थ्यसँगै मानसिक स्वास्थ्यलाई पनि ध्यानमा राख्दै विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) को सहयोगमा गत अक्टोबर महिनामा मातृ स्वास्थ्य अस्पतालमा आउटपेसन्ट सेवा सुरु गरिएको थियो। यस सेवामार्फत मानसिक समस्या भोग्ने महिलालाई परामर्श, उपचार र आवश्यक सहयोग पुर्याउने प्रयास गरिएको छ।
तर, यस्तो महत्त्वपूर्ण सेवा नेपालका सातै प्रदेशमा विस्तार गर्ने योजना आर्थिक अभावका कारण हालका लागि रोकिएको छ। बजेट नपुग्दा महिला र आमाहरूलाई आवश्यक मानसिक स्वास्थ्य सेवा पुर्याउन सरकार र सम्बन्धित निकायहरू अझै पछि परेका छन्।
नेपालमा मानसिक स्वास्थ्य अझै पनि लाजको विषय मानिने प्रवृत्तिले गर्दा धेरै महिलाहरू आफ्नो समस्या लुकाउने गर्छन्, जसले गर्दा उनीहरू झनै जोखिमपूर्ण अवस्थाको शिकार बन्ने गर्छन्। यस्तो अवस्थामा मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी जनचेतना, सहज पहुँच र राज्यको प्राथमिकता अत्यन्त जरुरी देखिन्छ।