नेपालले हालसम्मकै उच्च निर्यात स्तर हासिल गर्दै आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा करिब रु. २५० अर्ब बराबरको वस्तु तथा सेवाहरू विदेश पठाएको छ। यो उपलब्धि मुलुकको आर्थिक इतिहासमा उल्लेखनीय मानिएको छ, जहाँ निर्यात वृद्धिको मुख्य आधार सोयाबिन तेल र सूर्यमुखी (सुनफ्लावर) तेलरहेको छ।
नेपालका मुख्य निर्यात बजारहरू भारत, बंगलादेश, अमेरिका, जर्मनी, र चीन रहेका छन्। पछिल्लो समय, विशेषगरी कृषिजन्य वस्तुहरूमा आधारित उत्पादन तथा निर्यातमा उल्लेखनीय फड्को मारिएको छ।
यद्यपि, यो सफलता पछि पनि केही आर्थिक विश्लेषकहरूले दीगो निर्यात वृद्धिको विषयमा चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। तिनीहरूको भनाइमा, हालको वृद्धिको प्रमुख हिस्सा पुनःनिर्यात (re-export) वा सीमित वस्तुमा आधारित हुँदा दीर्घकालीन रुपमा अस्थिर हुनसक्ने सम्भावना छ।
नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका एक वरिष्ठ अधिकारी भन्छन्:
“हामीले वस्तु निर्यातमा सुधार गरेका छौँ, तर प्राविधिक नवप्रवर्तन, मूल्य अभिवृद्धि र विविधीकरणमा ध्यान नदिइयो भने यो वृद्धिदर दीर्घकालसम्म कायम रहन सक्दैन।”
नेपाल सरकारले यसै आर्थिक वर्षदेखि निर्यात प्रोत्साहन नीतिलाई प्राथमिकतामा राखेको छ। स्थानीय उत्पादनको गुणस्तर सुधार, प्याकेजिङ, भन्सार प्रक्रिया सरलिकरण, र विदेशी बजार पहुँच विस्तारजस्ता रणनीतिहरू समावेश गरिएका छन्।
यसैबीच, निर्यातकर्ताहरूले विद्युत, ढुवानी, र कर प्रणालीमा सुधारको माग गर्दै आएका छन्, जसले गर्दा उनीहरूको प्रतिस्पर्धात्मकता अझ सुदृढ हुने विश्वास गरिएको छ।
निष्कर्षतः, नेपालको निर्यात वृद्धिको यो कीर्तिमानी आँकडा खुशीको खबर भए पनि यसको दीगोता र समावेशी आर्थिक प्रभावमा सरकार र निजी क्षेत्र दुवैको गम्भीर ध्यान आवश्यक देखिन्छ।